Gebruik KNO-scoop met endosheath (THIP 2003–2)

Vraag:

Indien gebruik wordt gemaakt van een KNO-scoop zonder kanalen, bedekt door een endosheath, mag deze scoop dan zonder tussentijdse desinfectie weer worden gebruikt bij een volgende patiënt?

Antwoord:

Sinds de introductie van de KNO-scoop in 1976 zijn er in de literatuur geen aanwijzingen gepubliceerd dat deze scoop aanleiding is geweest voor overdracht van ziekteverwekkers bij patiënten. Vanaf het eerste gebruik is onderzocht hoe de scoop op een verantwoorde wijze kon worden ontsmet d.m.v. sterilisatie of desinfectie zodat hij op een veilige manier weer gebruikt kan worden bij een volgende patiënt.

Stoomsterilisatie komt niet in aanmerking omdat de lens daar niet tegen bestand is. Aan het gebruik van glutaaraldehyde in een open systeem, kleven nadelen zoals irritatie van huid en slijmvliezen van het personeel tijdens de desinfectieprocedure. Bij het gebruik van ethyleenoxide is de scoop lange tijd uit de roulatie wat eveneens geen gewenste situatie is en sterilisatie d.m.v. ethyleenoxide wordt in de ziekenhuizen ook niet meer toegepast.

Omdat de KNO-scoop wordt gebruikt voor onderzoek via een tractus die met commensale flora is gekoloniseerd kan worden volstaan met desinfectie. KNO-scopen zonder kanalen worden bij voorkeur machinaal gereinigd en gedesinfecteerd. Mocht machinale reiniging en desinfectie niet mogelijk zijn dan kan worden volstaan met een goede huishoudelijke reiniging, gevolgd door desinfectie d.m.v. 5 minuten onderdompeling in alcohol 70%, waarna de scoop aan de lucht wordt gedroogd. De gebruikte alcohol is slechts één werkdag houdbaar.

Met al de onderzochte en thans uitgevoerde reinigings- en desinfectiemethoden is tijd gemoeid waardoor de scoop na gebruik enige tijd uit de roulatie is. Dit kan een handicap zijn voor een drukke KNO-praktijk. Door de industrie is hierop ingesprongen. Om de scoop direkt na gebruik geschikt te maken voor hergebruik is de “endosheath” ontwikkeld. Een endosheath is een soort condoom dat over de scoop heen geschoven wordt en zo contact van de mucosa van de patiënt met de scoop voorkomt. Na gebruik wordt de endosheath verwijderd en kan de scoop weer gebruikt worden voor een volgende patiënt zonder dat tussentijdse reiniging en desinfectie plaats hoeven te vinden. Dit althans volgens de fabrikant van de endosheath.

De vraag echter is of dat inderdaad zo is. Kan de endosheath de tussentijdse reiniging en desinfectie vervangen?

Er bestaan enkele onderliggende vragen die eerst beantwoord moeten worden voordat de bovengestelde vraag met ja kan worden beantwoord.

1: De KNO-endosheath is gemaakt van een dunne gladde non-latex polymeer geschikt voor het makkelijk inbrengen bij de patiënt. Is door de fabrikant getest dat deze non-latex polymeer 100% lekdicht is voor virussen en bacteriën? Zitten er niet, zoals bekend bij de handschoenen die worden gebruikt in de gezondheidszorg, in sommige endosheaths minuscuul kleine gaatjes?

2: Kan de endosheath veilig, dus zonder de mogelijkheid van besmetting van de endoscoop met de flora van de patiënt, worden omgedaan en afgehaald? En kan worden voorkomen dat de endosheath gaat schuiven tijdens gebruik waardoor de scoop alsnog kan worden besmet?

Dat schijnt alleen mogelijk te zijn met een apart type KNO-scoop die speciaal voor het gebruik van de endosheath is ontworpen, de ENT-2000. Deze scoop is zo ontworpen dat de sheath goed is vast te klemmen op de scoop zelf. Dit lijkt een groot nadeel omdat dit betekent dat alle andere scopen vervangen moeten worden. Uit de praktijk blijkt ook dat door verschuiving van de endosheath bij de niet ENT-2000 scopen het optisch gedeelte door de sheath gedeeltelijk wordt afgedekt wat de zichtbaarheid niet ten goede komt.

Advies:

Gezien dit bovenstaande, waarbij de twee vragen niet zijn opgelost, is de WIP van mening dat met het gebruik van de endosheath de reinigings- en desinfectieprocedure tussen twee patiënten in, niet mag vervallen. Om na gebruik van de KNO-scoop besmetting van de volgende patiënt te voorkomen zal de scoop, ook als deze was bedekt met een endosheath, alsnog moeten worden gereinigd en vervolgens gedesinfecteerd.  

Literatuur:

1. Richtlijn nr. 21b: Reiniging en desinfectie van endoscopen. Werkgroep Infectie Preventie. April 2001. (nieuwe versie: april 2004)
2. New technique for the sterile introduction of flexible nasopharyngolaryngoscopes. H.D. Silberman, A. Hampel, A.H. Kominsky. Ann Otol Laryngol;1993;102:687-9.
3. Informatie fabrikant endosheath.: www.visionsciences.com

Auteur:
Thea Daha
Hygieniste Werkgroep Infectiepreventie.
T(H)IP-DOC - Tijdschrift voor Hygiene en Infectiepreventie