Desinfectie vloeistoffen van vernevelapparatuur (THIP 1998–1)

Vraag:

Mag het vloeistofreservoir van groot-volume-vernevelapparatuur die gebruikt wordt voor het vernevelen van water, worden gedesinfecteerd met alcohol 70%?

Antwoord:

Groot-volume-vernevelapparatuur wordt gebruikt om de omgevingslucht die de patiënt inademt, te bevochtigen. Dit zal veelal voorkomen op de afdelingen KNO, longziekten en intensive care.

Bij verneveling wordt vanuit een vloeistofreservoir een aërosol geproduceerd. Wanneer de gebruikte vloeistof besmet raakt, kunnen ziekteverwekkers met de aërosolen tot in de longalveoli komen en zo luchtweginfecties veroorzaken ^(1,2). Behoudens besmetting door inhalatie is ook besmetting mogelijk door direct contact met water.

De belangrijkste contaminanten van vernevelapparatuur zijn bacteriën uit de pseudomonasgroep en andere non-fermentatieve Gram-negatieve bacteriën ^(3,4,5). Ook Legionella pneumophila is uit vernevelapparatuur gekweekt ⁽⁶⁾.

Het zal duidelijk zijn dat besmetting van het apparaat moet worden voorkomen en in de WIP-richtlijn no. 26a: "Inhalatie therapie" worden de preventieve maatregelen ter voorkoming van een besmetting aangegeven.

De WIP is van mening dat indien het vloeistofreservoir van de vernevelapparatuur bestand is tegen sterilisatie, hieraan de voorkeur moet worden gegeven. Indien door de aard van het materiaal sterilisatie niet mogelijk is, moet er gebruik worden gemaakt van een desinfectans.

Voor desinfectie van groot-volume-vernevelapparatuur wordt gekozen voor alcohol 70%.

Alcohol 70% is een snel werkend, bactericide, tuberculocide, fungicide, en virucide desinfectans, maar bacteriesporen worden niet gedood. Beneden een concentratie van 50% echter neemt de dodende werking snel af, de optimale concentratie van alcoholen ligt tussen de 60 en 90%. Alcoholen werken snel, de meeste vegetatieve bacteriën worden binnen 10 seconden gedood en zowel lipofiele als hydrofiele virussen binnen 60 seconden. Adenovirussen zijn echter weinig gevoelig.

Alcoholen kunnen alleen worden gebruikt op van te voren goed gereinigde en gedroogde oppervlakken. Na gebruik laat alcohol geen toxisch residu achter zodat naspoelen niet nodig is. Alcohol droogt snel aan de lucht.

Niet disposable onderdelen die met de in te ademen aërosolen in aanraking kunnen komen, worden dagelijks gedesinfecteerd met alcohol 70%. Aan de desinfectie moet eerst een goede reiniging zonder reinigingsmiddelen voorafgaan. Reiniging en desinfectie vinden plaats door de onderdelen goed te spoelen met heet water, goed te drogen en na het drogen te spoelen met alcohol 70%.

In WIP-richtlijn no. 26a wordt niet terecht het artikel van G.A. Parlevliet et al.: 'Contaminatie van de ultrasone vernevelaar DV-99' gepubliceerd in het Tijdschrift voor Hygiëne en Infectiepreventie, geciteerd⁷. Uit dit artikel blijkt dat een handmatig uitgevoerde desinfectie met alcohol 70% niet voldoet en dat thermische machinale desinfectie niet mogelijk is. De conclusie van dit onderzoek is dat sterilisatie het enige verantwoorde alternatief is.

Uit het onderzoek werd duidelijk dat handmatige reiniging van de binnenkant van de vernevelaar niet goed was uit te voeren door de vele in- en uitstulpingen. Indien de reinigingsprocedure niet goed uit te voeren is, kan misschien worden aangenomen dat het droogproces ook niet goed is uitgevoerd en dat er daarna is gedesinfecteerd met alcohol 70% op een nat oppervlak, waardoor een verdunningseffect is opgetreden, zodat in dit geval waarschijnlijk niet meer gesproken kan worden van een desinfectieprocedure.

Het in de WIP-richtlijn no. 26a gegeven advies de groot-volume vernevelapparatuur te reinigen met heet water, vervolgens goed te drogen en dan te desinfecteren door het apparaat te spoelen met alcohol 70%, is alleen van toepassing als inderdaad het droogproces goed kan worden uitgevoerd. Omdat het niet voor de hand ligt dat de binnenkant van de vernevelkamer wordt besmet met organisch materiaal kan bij de reiniging worden volstaan met goed spoelen met heet water zonder gebruik te maken van reinigingsmiddelen. Het hete water zal dan in alle in- en uitstulpingen van het apparaat komen.

Literatuur:

1. F. Mare LaForce. Lower respiratory tract infections. In: Bennett JV, Brachman PS, editors. Hospital infections
2. Burdge DR, Nakielna EM, Noble MA. Case-control and vector studies of nosocomial acquisition of Pseudomonas cepacia in adult patients with cystic fibrosis Infect Control 1993;14:127-30.
3. Grieble HG, Colton FR, Bird TJ. Source of Pseudomonas aeruginosa infections in a respiratory disease unit. N Engl J Med 1970;282:531-5.
4. Edmonson EB, Reinarz JA, Pierce AK. Nebulization equipment, a potential source of infection in Gram-negative pneumonias. Am J Dis Child 1966;111:357-60.
5. Reinarz-JA, Pierce AK, Mays BB. The potential role of inhalation therapy equipment in nosocomial pulmonary infection. J. Clin Invest 1965;44:831-9.
6. Matro T, Fields BS, Breiman RF. Nosocomial legionnairres disease and use of medication nebulizers. J Infect Dis 1991;163:667-71.
7. Parlevliet GA, Meester HHM, Koeleman JGM. Contaminatie van de ultrasone vernevelaar DV-99. Tijdschrift Hyg Infectprev 1996;1:11-6.

Auteur:
Thea Daha
Hygieniste Werkgroep Infectiepreventie.
T(H)IP-DOC - Tijdschrift voor Hygiene en Infectiepreventie