Desinfectie of sterilisatie biopsietangen endoscopie (THIP 2002-6)
Vraag:
Is
het juist dat biopsietangen zoals gebruikt bij endoscopie, na gebruik moeten
worden gereinigd en gedesinfecteerd in een endoscopendesinfector? Is hier niet
sterilisatie geïndiceerd?
Antwoord:
In
de richtlijn no. 21b: reiniging en desinfectie van endoscopen staat op pagina
15 onder hoofdstuk 5 dat endoscoopaccessoires zoals ventielen, bijtringen en
dergelijke dienen te worden geautoclaveerd indien ze niet disposable zijn.
Even verderop staat dat hulpinstrumenten voor endotherapie zoals lissen en
biopsietangen in een endoscoopdesinfector gereinigd en gedesinfecteerd dienen
te worden. Dat de richtlijn in het eerste geval
sterilisatie voorschrijft en in het tweede geval volstaat met desinfectie
berust inderdaad op een fout. Uit het onderstaande zal dit duidelijk worden.
De
keuze tussen sterilisatie en desinfectie van medische hulpmiddelen
hangt af van een aantal factoren waaronder de aard van het materiaal,
de organismen die een rol kunnen spelen en vooral het infectierisico voor de
patiënt.
In
1968 is door
Spaulding een reinigings-, desinfectie- en
sterilisatieschema voor medische hulpmiddelen ontwikkeld, gebaseerd
op het infectierisico voor de patiënt. Spaulding ging uit van 3
categorieën: kritisch, semikritisch en niet-kritisch. Kritisch wil zeggen dat
er een groot infectierisico voor de patiënt bestaat wanneer het medisch
hulpmiddel is gecontamineerd met micro-organismen. Hierbij is sterilisatie
noodzakelijk. Bij semi-kritisch is het infectierisico
voor de patiënt lager en voldoet desinfectie van het medisch hulpmiddel en
bij niet-kritisch volstaat reiniging.
De
keus is dus afhankelijk van de aard van de ingreep maar ook van de
mogelijkheden. Alhoewel het soms wenselijk is een instrument te
steriliseren is dit door de gecompliceerdheid van het materiaal of door de
hoge kosten soms niet
mogelijk. Dit zien we bij sterilisatie van flexibele endoscopen. De moderne
endoscopen kunnen wel worden gesteriliseerd maar de oudere typen niet. De
oudere typen mogen volgens de richtlijn van de WIP dan ook niet worden
gebruikt voor diagnostische of therapeutische doeleinden in primair steriele
organen of weefsels.
Voor
endoscoop-assessoires gaan we uit van hetzelfde principe. Ook hier geldt dat
indien een instrument wordt gebruikt in steriel weefsel, dit instrument
steriel behoort te zijn. Bij gebruik van een biopsietang vindt penetratie van
in principe steriel weefsel plaats. Ook al wordt de endoscoop ingebracht via
een tractus die met normale flora is gekoloniseerd dan dient de biopsietang
steriel te zijn omdat het biopt
wordt afgenomen van steriel weefsel. Voor overige assessoires, die niet in
contact komen met steriel weefsel, zoals ventielen en bijtringen, volstaat
reiniging en desinfectie.
Conclusie:
Alle
endoscoop-assessoires die in contact komen met steriel weefsel dienen dus
steriel te zijn ook al is de endoscoop zelf niet steriel.
De
in de richtlijn no. 21b; reiniging en desinfectie van endoscopen
gegeven adviezen op pagina 15 onder hoofdstuk 5 zijn niet goed
weergegeven. De juiste tekst zou
moeten zijn:
*
Endoscoop-accessoires zoals ventielen, bijtringen en dergelijke, die niet in
contact komen met steriel weefsel, dienen te worden gereinigd en
gedesinfecteerd in een endoscopendesinfector. Indien dit niet mogelijk is dan
behoren deze assessoires disposable te zijn.
*
Hulpinstrumenten voor endotherapie zoals lissen, biopsietangen, katheters en
dergelijke, omdat ze met steriel weefsel in contact komen, dienen, indien ze
niet autoclaveerbaar zijn, als disposable te worden gebruikt.
Bij
toepassing in bijvoorbeeld de galwegen en de ureter heeft het gebruik van
disposable instrumenten, voor zover mogelijk en verantwoord, de voorkeur.
*
Het materiaal dient na desinfectie goed te worden gedroogd.
* Reinigingsborstels dienen direct na ieder gebruik te worden gereinigd,
bijvoorbeeld door afspoelen onder de warmwaterkraan, en tegelijk met de
endoscoop gedesinfecteerd.
De
Werkgroep Infectie Preventie zal haar richtlijn no. 21b hierop aanpassen.
Literatuur:
-
Richtlijn no. 21b: Reiniging en desinfectie van endoscopen. Werkgroep
Infectiepreventie. Leiden, april 2001. (nieuwe
versie: april 2004)
- Richtlijn no. 3b: Reiniging, desinfectie en sterilisatie. Werkgroep
Infectiepreventie. Leiden, mei 2002.
Auteur:
Thea Daha
Hygieniste Werkgroep Infectiepreventie.
T(H)IP-DOC - Tijdschrift voor Hygiene en Infectiepreventie
