Nachtzakken in de thuissituatie(THIP 2005-2)

Vraag

In de thuiszorg wordt regelmatig gebruikgemaakt van beenzakken bij cliënten die een urethra katheter hebben. Deze urine-beenzakken hebben veelal een inhoud van 500 tot 750 ml. Voor de nachtelijke uren kan deze inhoud van de beenzak als te klein worden ervaren en daarom wordt er voor de nacht een nachtzak aan de beenzak gekoppeld, die 's morgens weer wordt ontkoppeld en weggegooid. De vraag is nu of deze nachtzakken in de thuiszorg altijd als echte disposables moeten worden beschouwd en dus na elk gebruik moeten worden weggegooid, of dat deze meerdere keren mogen worden gebruikt.

Antwoord:

Nachtzakken die als disposable worden geleverd, zijn door de fabrikant als zodanig bedoeld en daarop is ook de aansprakelijkheid van de fabrikant gebaseerd. Mochten deze zakken meerdere keren worden gebruikt, dan zijn het in feite geen disposables meer en vervalt bij hergebruik de aansprakelijkheid van de fabrikant.

Of dat in de dagelijkse praktijk nu echt problemen oplevert, is echter nog maar de vraag, omdat de consequenties van bijvoorbeeld een gescheurde nachtzak in de thuissituatie niet zo erg groot zullen zijn.

Navraag van de fabrikant van de nachtzakken leverde de informatie op dat een nachtzak na gebruik kan worden geleegd en vervolgens gespoeld met kraanwater, waaraan eventueel een scheut azijn is toegevoegd.

Nachtzakken kunnen sterk in prijs variëren. Zo zijn er heel goedkope nachtzakken, maar ook dure. Over het algemeen komen de aanschafkosten van materiaal als nachtzakken voor rekening van de cliënt zelf, omdat ze niet worden vergoed door de zorgverzekeraar.

De WIP heeft geen bezwaar om in de thuiszorgsituatie de disposable nachtzakken te gebruiken als reusable urinezakken. Dat wil zeggen dat de nachtzakken na gebruik worden geleegd in het toilet, vervolgens worden gespoeld met kraanwater, voorzover mogelijk worden gedroogd en ondersteboven opgehangen tot ze weer worden gebruikt.

De WIP is er zeer van bewust dat met dit advies wordt afgeweken van de eerder gegeven adviezen zoals verwoord in de richtlijn voor de thuiszorg en ook van het begrip "disposables".

Motivatie is dat de nachtzak cliëntgebonden wordt gebruikt en dat de kans dat verwisseling optreedt met een urinezak van een andere cliënt in de thuiszorg niet aanwezig is. Verder gaat het hier om de eigen flora van de cliënt, die wellicht al gedurende enige tijd wordt gekatheteriseerd. Dergelijke cliënten hebben al lang een bacteriurie.  

Verder moet de nachtzak worden gezien als een opvangreservoir, vergelijkbaar met een bokaal of een ander opvangmiddel. In de beenzak zit immers een terugslagklep. Met de koppeling van de nachtzak aan de beenzak wordt het traject van de blaas naar de zak vergroot, hetgeen migratie van micro-organismen vanuit het opvangsysteem zal verkleinen.

Afweging

Of een nachtzak moet worden beschouwd als reusable of als disposable, is mede afhankelijk van de kosten die gemoeid zijn met de aanschaf van de zak en de werkkosten die worden gemaakt door degene die de nachtzak moet legen, spoelen en ophangen. Bij goedkope nachtzakken zullen de werkkosten vaak hoger uitvallen. Verder moeten bij het legen en reinigen van de zakken door de hulpverleners handschoenen worden gedragen, waaraan ook kosten zijn verbonden.

Auteur:
Thea Daha
Hygieniste Werkgroep Infectiepreventie.
T(H)IP-DOC - Tijdschrift voor Hygiene en Infectiepreventie